Paslanmaz Çelik Üretimi ve Çeşitleri
Paslanmaz çelik, içeriğinde en az %12 krom elementi bulunduran alaşımlardır. Paslanmaz çelikler diğer çeliklere göre lekelenme, korozyon ve paslanmaya karşı olan dayanımlarından dolayı bu isimle anılırlar. Ayrıca paslanmaz çelikler, büyük oranda geri dönüştürülebilir ürünlerdir. Günlük hayattaki sıradan işlerden zorlu şartlara kadar birçok alanda kullanılabilen paslanmaz çelikler tüm bu şartlara uygun olan türlere sahiptir. Paslanmaz çelik, bu kadar geniş kullanım alanına sahip olmasının yanı sıra zorlu üretim aşamalarından geçilerek elde edilir.
Üretim esnasında paslanmaz çelikler yüze yakın aşamadan geçirilir
Paslanmaz çelik kullanılacağı alana göre sahip olacağı özellikler bakımından üretim aşamasında farklı işlemlere tabi tutulabilir. Üretim esnasında paslanmaz çelikler yüze yakın aşamadan geçirilir. Bu aşamaları ana başlıklar halinde kısaca özetleyecek olursak;
-Hammadde ve hurdaların toplanması
-Hammadde ve hurdaların ocaklarda eritilmesi
-Eritilen metallere alaşım elementlerinin eklenmesi
-Kalitesi ayarlanan metale kesintisiz döküm işlemlerinin uygulanması
-Döküm işlemiyle kütük haline getirilen metallerin kesilmesi
-Kesilen metallere ısıl işlem uygulanması
-Yüzey işlemlerinin uygulanması
Paslanmaz Çelik Üretim Aşamaları
Paslanmaz çelik üretiminde ilk olarak hammadde ve hurdalar toplanır. Bu hurdalar kullanılmış ve ömürlerini doldurmuş paslanmaz ürünlerin hurdaları ve daha önceki üretimlerden elde edilen hurdalar olabilir. Elde edilen hammadde ve hurdalar birlikte Elektrik Ark Fırınlarında (EAF) eritilir. İşlem sırasında ark sıcaklığı 3500 °C’ye kadar ulaşabilir. Eriyik metal ise yaklaşık olarak 1800 °C sıcaklığa ulaşır. Eritme sırasında işlemi hızlandırmak amacıyla oksijen veya yakıt gaz karışımları vasıtasıyla kimyasal enerji takviyesi uygulanabilir.
Eritme işlemi uygulandıktan sonra; elde edilmek istenen paslanmaz çelik türüne göre alaşım elementleri eklenir. Bu işlemle çelikte istenilen kaliteye ulaşılır. İstenilen kalitede elde edilen ürün ocaktan alınarak kesintisiz döküm işlemi için döküm tezgahına alınır. Burada, kesintisiz olarak dökülen metal belirli uzunluklarda kütükler halinde kesilir.
Kesilen metaller istenilen şekle getirilmek üzere sıcak veya soğuk haddeleme işlemlerine tabi tutulur. Haddeleme işlemi uygulanan çelikler son olarak mevcut özelliklerine göre ısıl işlemlere tabi tutulur ve yüzey işlemleri uygulanarak paketlenmeye hazır hale getirilir.
Ülkemizdeki çelik üretimi maalesef dünya ortalamasının oldukça altındadır
Paslanmaz çeliklerin üretimi yukarıda, sadece ana hatlarıyla anlatılan, uzun bir süreci kapsar. Bunun yanında kullanım olarak çok geniş bir alana yayılmış durumdadır. Bu kadar yoğun kullanım alanına sahip olmasının yanı sıra ülkemizdeki çelik üretimi maalesef dünya ortalamasının oldukça altındadır. Paslanmaz çeliğin en önemli alaşım elementlerinden olan krom Türkiye’de üretilmesine rağmen paslanmaz çeliğin önemli bir kısmı yurtdışından ithal edilmektedir.
