Karbon Çelik Nedir? Nerelerde Kullanılır?
Karbon çelik, pek çok insan için yeni kavram. Oysa karbon çelik, birçok ürünün ana ham maddesini oluşturur. Karbon çelik kısaca, demir içeriğine belirli oranda eklenen krom sayesinde elde edilen çelik çeşidi olarak tanımlanır. Karbon çeliğin dayanımı daha yüksektir fakat kırılma özelliği vardır. Kesici özelliği yüksek olduğu için, bıçak çeşitleri genellikle karbon çelik kullanılarak üretilir. Karbon çelikler belirgin bir şekilde serttir. Bilenerek uzun süre kullanılabilir. Korozyona dirençli olan karbon çelikler, tüketiciler tarafından sıklıkla tercih edilir. Yazımızın içeriğinde karbon çelik çeşitlerini ve karbon çeliğin kullanım alanlarını bulunabilirsiniz.
Düşük Karbonlu Çelik
En yaygın kullanılan karbon çeliği, düşük karbonlu çeliktir. Düşük karbonlu çelikler %0.25’in altında karbon içeriği barındırır. Düşük karbonlu çelik, ısıl işlemle sertleştirilemez. Bu çelik cinsini sertleştirmek için soğuk işlem gerekir. Karbon çelik, yüksek süneklik özelliğiyle dikkat çeker. Bu özelliğiyle işleme ve kaynak için mükemmeldir. Ayrıca, diğer çelik türlerine göre daha yumuşaktır. Mukavemeti ise düşüktür.
Orta Karbonlu Çelik
Orta karbonlu çeliğin bileşiminde, ağırlıkça %0.25 -0.60 karbon içeriğinin yanı sıra ağırlıkça %0.60 -1.65 manganez içeriği bulunur. Orta karbonlu çeliğe birtakım işlemler uygulanarak mekanik özellikleri kazandırılır. Mekanik özellikler kazandırmak için öncelikle ıslah işlemi yapılır. Daha sonra söndürme ve temperleme içeren ısıl işlem ile iyileştirilerek, martensitik bir mikroyapı alması sağlanır.
Yüksek Karbonlu Çelik
Yüksek karbonlu çelik bileşiminde ağırlıkça %60 -1.25 karbon içeriği ve ağırlıkça %30-0.90 manganez içeriği bulunur. Yüksek karbonlu çeliğin yüksek sertliğe, tokluğa ve en düşük sünekliğe sahip olması dikkat çekicidir. Yüksek karbonlu çelikler, her zaman temperlendikleri ve sertleştikleri için kolay kolay aşınmazlar. Yüksek karbonlu çelik çeşitleri arasında krom, vanadyum, tungsten ve molibden gibi çelik çeşitleri sayılabilir.
Karbon Çelik Nerelerde Kullanılır?
Karbon çelik kullanım alanları çeşitlerine göre değişim gösterir. Düşük karbonlu çelik çeşitleri otomobil gövdesinin, boruların, gıda kutularının, inşaat malzemelerinin ve köprülerin bileşenlerinde kullanılır. Orta karbonlu çelikler ise sıklıkla demir yolu hatları, tren tekerlekleri, krank milleri ve bazı makine parçalarında kullanılır. Orta karbonlu çelikler yüksek dayanıklılığa ek olarak, aşınmaya ve tokluğa karşı dirençleriyle bilinir. Sertlikleri ve yüksek aşınma dirençleriyle bilinen yüksek karbonlu çelikler ise, yüksek mukavemetli tellerin, kalıpların ve kesici takımların tasarımında kullanılır.
