VANA NEDİR NERELERDE KULLANILIR?
Vanalar; bir akışkan maddenin basıncını,sıcaklığını bağlı hareket ettirmek, durdurmak, karıştırmak veya ayarlamak için özel dizayn edilmiş mekanik işlevi olan kontrol aracıdır. Vanalar dizayn edilirken katı,sıvı,gaz veya akışkan uygulamalara göre yapılır.
Dizayn edilirken fonksiyonları gereği vanalar şekil,boyut,basınç standartlarına uygun olacak şekilde üretilir. Günümüzde vanalar çok geniş yelpazede üretilmektedir.En basit su musluklarından,mikroişlemciye sahip kontrol vanalarına kadar geniş kullanım alanlarına sahiptir.En çok kullanılan vana çeşitleri,sürgülü,küresel,çek,kelebek,basınç kontrol ve glob vanalardır.İçeriğinde kullanılan malzemeler ağırlıklı olarak çelik,demir,pirinç,bronz,plastik vb alaşımlara sahip malzemelerdir.
Vanalar; borulama armatürleri içinde ağırlıklı bir yer tutarlar. Günümüzde kullandığımız vana çeşitlerine bağlı olarak;basit açma kapama musluklarından,karmaşık servo motor sistemlere kadar uzanan,hatta akışkanların kontrolünü sağlayan gelişmiş vana çeşitleri kullanılır.
Uzay uygulamalarında kullanılan çok küçük ölçme vanalarının yanısıra çapı metrelere ulaşan ağırlığı tonlarla ifade edilen değişik kullanımları vardır. Değişik kullanım alanları içinde akışkan sıvılar, gazlar, buharlar, radyoaktif malzeme olabileceği gibi, katı partiküller içeren sıvılar ve gazlar da olabilir. Vanalar; vakum bölgesine bağlı olarak 7000bar basınca dayanıklı olabildiği gibi,-2000 derece soğumuş metal özelliklere kadar dayanabilir. Ömürlerini inceleyecek olursak bir kere açma kapama yapılan vanalar olduğu gibi,bakım onarım gerektirmeyen binlerce kez açılıp kapanan vanalarda vardır.
Vanaların gövdeleri kütük malzemelerin dökülüp ve dövüldükten sonra işlenmesiyle birlikte iki veya daha fazla malzemeye kaynak edilerek elde edilir.Oturma yüzeyleri gövdeyle aynı olabileceği gibi,gövdeye sonradan takılan farklı parçalarda olabilir. Dolayısıyla hem aynı hemde farklı malzemeler üretimde kullanılabilir.Vanaların boru donanımına bağlantısı flanşlı, dişli veya kaynaklı olabilir.
Kamalı vanalar; genellikle su uygulamalarında kullanılır ancak proses akışkanlarının kontrolünde de kullanılabilir.
Paralel vanalar; genellikle yüksek basınçtaki buhar uygulamalarında kullanılırlar.
Plug vanalar;etrafı kirletme durumu yüksek olduğu için çok tercih edilmez.En az kullanıma sahip vana çeşitleri plug vanalardır.
Küresel vanalar ; doğalgaz hatları,ısıtma-soğutma hatları,kimya sektörü,gıda tesisleri,kağıt fabrikaları,gemi inşaatlarında kullanılır.
Ağırlıklı olarak en çok üretilen vanalar küresel vanalardır.Dolayısıyla küresel vanaların seçimi hassas şekilde yapılmalıdır.
Vanaların kullanım alanları günlük yaşantımızda belli bir yere aktarımı yapılacak maddeler için vazgeçilmez araçlardır.
